
Chùa Dạm, là một trong những ngôi cổ tự nổi tiếng tọa lạc tại Bắc Ninh, vùng đất được coi là cái nôi của Phật giáo Việt Nam. Với dấu ấn thời gian hằn sâu qua từng viên gạch, từng phiến đá, chùa Dạm không chỉ là một điểm đến tâm linh mà còn là một công trình kiến trúc chứa đựng giá trị văn hóa và lịch sử đặc biệt.
Nằm tựa lưng vào sườn núi Đại Lãm (phường Nam Sơn, TP. Bắc Ninh), chùa Dạm (tên chữ là Cảnh Long Đồng Khánh tự hay Đại Lãm Thần Quang) là một trong những đại danh lam trứ danh bậc nhất của vương triều Lý mà những ai yêu mến lịch sử không thể bỏ qua. Khác với những ngôi chùa ở vùng đồng bằng, chùa Dạm sở hữu địa thế kiến trúc cực kỳ độc đáo với 4 cấp nền móng xếp bậc thang bám theo dốc núi, minh chứng cho quy mô khổng lồ và trình độ quy hoạch, xây dựng đỉnh cao của ông cha ta từ thế kỷ 11. Theo sử sách, chùa được vua Lý Nhân Tông ra lệnh khởi công từ năm 1086 và từng là trung tâm Phật giáo mang tầm vóc hoàng gia. Dù trải qua bao thăng trầm thời gian và sự tàn phá của chiến tranh (đặc biệt là tiêu thổ kháng chiến năm 1946) khiến các công trình kiến trúc gỗ bề thế nguyên bản không còn, nhưng linh hồn của đại tự này vẫn vẹn nguyên qua Bảo vật Quốc gia: Cột đá chùa Dạm. Cột đá nguyên khối khổng lồ này nổi bật với hình tượng hai con rồng thời Lý được chạm khắc vô cùng tinh xảo, thân hình nạm vảy uyển chuyển quấn chặt lấy thân cột, chân đạp mây, đầu vươn cao chầu vào viên ngọc minh châu. Đây được các nhà khảo cổ đánh giá là kiệt tác điêu khắc đá mang tính biểu tượng, đại diện cho đỉnh cao mỹ thuật vương triều Lý. Trong những năm gần đây, chùa đã và đang được nhà nước cùng chính quyền địa phương đầu tư tu bổ, phục dựng lại các hạng mục công trình khang trang trên chính những tầng nền móng đất nện nghìn năm tuổi. Hành trình bước qua những bậc thềm đá rêu phong, đi dần lên qua 4 cấp nền để chiêm bái không chỉ là một trải nghiệm tâm linh thiêng liêng mà còn giống như một chuyến trekking nhẹ nhàng, mang lại cảm giác vô cùng tĩnh tại. Đứng từ khuôn viên chùa trên cao, bạn có thể phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh không gian vùng quê Kinh Bắc thanh bình, trù phú. Nếu có dịp đến Bắc Ninh, hãy thử một lần leo núi Đại Lãm, tận mắt chiêm ngưỡng và chạm tay vào tuyệt tác rồng đá ngàn năm tuổi. Bạn nhớ chụp lại khoảnh khắc bình yên bên cột đá Bảo vật Quốc gia và chia sẻ toàn cảnh 4 cấp nền kỳ vĩ của di tích này lên bản đồ để những người yêu di sản cùng chiêm ngưỡng nhé!
Chùa nằm trên sườn núi, khoảng hơn trăm mét đi bộ từ dưới bãi đỗ xe. Quang cảnh đẹp, sướng mắt; đứng trên lưng núi nhìn ra cụm công nghiệp đang xây dựng phía quế võ. Khuôn viên chùa rộng rãi, thích hợp tham quan đi lễ.
Ngồi chùa có vị thế đẹp nhìn xuống toàn cảnh khu công nghiệp phía dưới. Khu chùa đang trong quá trình phục dụng lại, có một tòa chính thất đã xong nhìn to lắm, nên khi toàn khu mà xong thì sẽ rất nguy nga và lớn, thro đúng trường phái Bắc tống.
Người chùa này mới được nhân dân và chính quyền địa phương từ bổ xây mới một số hạng mục. Hiện chưa được hoàn thiện. Lối vào chùa rất đẹp, có bãi đỗ xe rộng rãi