Đền thờ Trương Định

Trương Định sinh tại làng Tư Cung, phủ Bình Sơn, Quảng Ngãi (nay là xã Tịnh Khê, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi). Cha ông là Lãnh binh Trương Cầm, từng là Hữu thủy Vệ uý ở Gia Định dưới thời vua Thiệu Trị. Năm 1844, Trương Định theo cha vào Nam. Sau khi cha mất, ông trú ngụ ngay nơi cha đóng quân. Sau đó, ông kết hôn với bà Lê Thị Thưởng, vốn là con gái của một hào phú ở huyện Tân Hòa, tỉnh Gia Định (Gò Công Đông, Tiền Giang ngày nay). Năm 1850, hưởng ứng chính sách khẩn hoang của tướng Nguyễn Tri Phương, Trương Định xuất tiền ra chiêu mộ dân nghèo lập đồn điền ở Gia Thuận (Gò Công), vì thế, ông được nhà Nguyễn bổ làm Quản cơ,[1] hàm chánh lục phẩm. Trở thành thủ lĩnh chống Pháp sửa Mộ và đền thờ Trương Định ở thành phố Gò Công Năm 1861, Pháp tấn công Gia Định lần thứ nhất , Trương Định đem quân phối hợp với binh của tướng Nguyễn Tri Phương phòng giữ chiến tuyến Chí Hòa. Khi Đại đồn Chí Hòa thất thủ, ông lui về Gò Công, cùng Lưu Tiến Thiện, Lê Quang Quyền chiêu binh ứng nghĩa, trấn giữ vùng Gia Định-Định Tường. Ở đây, Trương Định tổ chức lại lực lượng, triển khai tác chiến trong các vùng Gò Công, Tân An, Mỹ Tho, Chợ Lớn, Sài Gòn, Đồng Tháp Mười và kéo dài đến tận biên giới Campuchia. Kể về ông ở giai đoạn này, sử nhà Nguyễn chép: Trương Định am hiểu võ nghệ, dũng cảm, mưu lược. Tự Đức năm thứ 14 (1861), thành Gia Định hữu sự, [a] Định hưởng ứng việc nghĩa, chiêu mộ thú dõng được hơn 6.000 người, lại kiêm quản những đầu mục thân hào mộ việc nghĩa, dồn lập 18 cơ quân, luôn chống đánh người Pháp, thu được súng ống khí giới và đúc chế thêm để dùng, được bạt bổ làm Quản cơ lĩnh Phó Lãnh binh Gia Định.[2] Ngày 5 tháng 6 năm 1862, triều đình Huế ký kết hòa ước với Pháp. Cũng theo sử nhà Nguyễn thì: Tháng 7 năm 1862...từ khi đã định hòa ước rồi, Ngài [Tự Đức] truyền dụ Nam Kỳ nghỉ binh và đòi Trương Định ra Phú Yên. Khi ấy trong các tỉnh Gia Định, Định Tường, Biên Hòa những người ứng nghĩa rủ nhau đoàn kết, tôn Trương Định làm Đại đầu mục, xin cho ra đánh, Đình thần nghị rằng: "bây giờ việc Bắc Kỳ đương khẩn, mà Nam Kỳ chưa có cơ hội gì, xin giao Phan Thanh Giản hiểu dụ". Nhưng Trương Định đã lâu mà không chịu về cung chức, bị cách chức hàm.[3] Trên thực tế, ông đã từ chối thư dụ hàng của tướng Pháp là Bonard, bất chấp chiếu vua ra lệnh bãi binh do Phan Thanh Giản truyền vào và rút quân về Gò Công, xưng là Trung thiên tướng quân,[4] và được nhân dân tôn là Bình Tây Đại Nguyên soái, lấy nơi này làm bản doanh, xây dựng các căn cứ địa kháng chiến. Ngày 16 tháng 12 năm 1862, Trương Định đã ra lệnh tấn công các vị trí của quân Pháp ở cả ba tỉnh miền Đông Nam Bộ[5], đẩy Pháp vào tình thế lúng túng, bị động. Tháng 2 năm 1863, nhờ có viện binh, Pháp phản công tại Biên Hòa, Chợ Lớn, bao vây Gò Công. Ngày 26 tháng 2 năm 1863, Pháp đánh chiếm thành trì, ông thoát khỏi vòng vây và kéo quân về Biên Hòa. Tháng 9 năm 1863, tướng Lagrandière sang thay Bonard, mở cuộc càn quét thứ hai, bắt được vợ con và một số tùy tùng của Trương Định Ngày 19 tháng 8 năm 1864, Huỳnh Công Tấn phản bội dẫn đường cho quân Pháp bất ngờ bao vây đánh úp. Bản doanh Đám lá tối trời [b] thất thủ, Trương Định bị trọng thương (gãy xương sống)

Đền thờ Trương Định – Nơi khắc ghi tinh thần trung nghĩa Đến thăm đền thờ Trương Định ở Quảng Ngãi, lòng mình dâng lên niềm kính phục và xúc động sâu sắc. Không gian nơi đây trang nghiêm, tĩnh lặng, mang đậm dấu ấn của một thời hào hùng nhưng bi thương trong lịch sử dân tộc. Bước qua cổng đền, mình nhìn thấy bức tượng uy nghiêm của Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định – người anh hùng kiên trung đã chọn con đường "thà hy sinh tất cả chứ không chịu làm tay sai cho giặc". Hình ảnh ấy, cùng những dòng văn bia khắc ghi công lao của ông, như một lời nhắc nhở về tinh thần bất khuất, lòng yêu nước sâu sắc của một con người đã dành trọn cuộc đời để bảo vệ quê hương. Dừng lại trước bàn thờ, mình thắp một nén nhang, lòng lặng đi khi nghĩ về cuộc đời gian truân nhưng rực rỡ của Trương Định. Ông không chỉ là một võ tướng tài ba mà còn là một thủ lĩnh nghĩa quân, một biểu tượng của lòng trung nghĩa, người đã từ chối mọi cám dỗ danh lợi để kiên quyết đứng lên chiến đấu vì nhân dân. Không gian đền thờ yên bình, giữa những hàng cây xanh rợp bóng, nhưng dường như vẫn vang vọng khí phách của những trận chiến năm xưa. Nhìn những di vật, những bức tranh tái hiện hình ảnh nghĩa quân kiên cường chiến đấu, mình cảm nhận được rằng tinh thần Trương Định không chỉ tồn tại trong lịch sử mà vẫn còn sống mãi trong lòng người dân Việt Nam. Khi rời đền thờ, mình mang theo một niềm tự hào và biết ơn sâu sắc. Chuyến đi này không chỉ là một hành trình tri ân, mà còn là một bài học quý giá về lòng yêu nước, về sự hy sinh cao cả, và về tinh thần bất khuất mà thế hệ hôm nay cần tiếp nối.

Sơn Tịnh là quê hương của anh hùng dân tộc Trương Định. Đền thờ ông ngày nay được nhà nước đầu tư rất khang trang. Cách không xa những địa điểm nổi tiếng khác như biển Mỹ Khê, chứng tích Sơn Mỹ, thành cổ Châu Sa,....trong thời gian sắp tới sẽ nhiều du khách viếng thăm di tích hơn nữa. Khu di tích bao gồm nhà thờ Trương Đình và nhà trưng bày bổ sung về quê hương, cuộc đời, sự nghiệp và tư liệu cuộc khởi nghĩa Trương Định. Đây là cuộc khởi nghĩa chống Pháp tiêu biểu nhất của nhân dân Nam Bộ. Khuôn viên xanh, sạch và đẹp. Đặc biệt là có hồ sen cho hạt thu hoạch chất lượng tốt ở khu vực (mình đã từng thử khi đến Sơn Mỹ). Nếu bạn đi xe máy có thể để xe trước cổng di ticha nhưng nhớ chú ý an toàn.

Lấy làm lạ sao lại có đền thờ Trương Định ở đây? Đến nơi mới biết, Quảng Ngãi là quê cha đất tổ của Ông! Đền thờ rộng & rất hoành tráng, nhưng quá vắng vẻ, không biết người trông coi ở nơi nào? Nhiều ông 'lơn lớ'n' cũng đến trồng cây lưu niệm nơi này ...