
Miếu Ông và Miếu Bà tại xã Nam Sơn, huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh là hai di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu, mang đậm dấu ấn tâm linh và truyền thống dân tộc. Nằm đối diện nhau qua dòng sông Ba Chẽ, hai ngôi miếu này không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thích du lịch văn hóa và thiên nhiên. Miếu Ông thờ Đức thánh phù Trần – Tả tướng quân Lê Bá Đức, người có công lớn trong việc phò vua Trần Nhân Tông và Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông năm 1285. Miếu Bà thờ Mẫu Thượng Ngàn, vị thần bảo hộ núi rừng, được người dân tôn kính như biểu tượng của sự sinh sôi và bảo vệ thiên nhiên. Hằng năm, vào ngày 1/3 âm lịch, lễ hội Miếu Ông - Miếu Bà được tổ chức với nhiều nghi lễ truyền thống như rước nước, phóng sinh cá giống nhằm bảo vệ môi trường, cùng các hoạt động văn hóa dân gian như chèo thuyền, kéo co, đẩy gậy, và trình diễn gói bánh chưng gù của dân tộc Dao Thanh Y. Lễ hội thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương, góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa địa phương. Với giá trị lịch sử và văn hóa đặc sắc, Miếu Ông - Miếu Bà đã được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia vào năm 2020. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên của vùng đất Ba Chẽ.
Nơi tôn nghiêm cổ kính linh thiêng bên dòng sông hiền hòa.
Di tích lịch sử Miếu Ông – Miếu Bà (Ba Chẽ): Điểm du lịch văn hóa kết hợp tâm linh
Nằm cách cầu Ba Chẽ khoảng gần 1km, di tích lịch sử Quốc gia Miếu Ông - Miếu Bà thuộc xã Nam Sơn, nằm đối diện hai bên bờ sông Ba Chẽ, soi bóng xuống dòng nước trong xanh, sơn thuỷ hữu tình. Miếu Ông là nơi thờ đức Thánh Phù Trần tả tướng quân Lê Bá Đức, người có công phù Nhà Trần đánh giặc tại Ba Chẽ. Theo thư tịch cổ, vào tháng 2 năm 1285, trong cuộc hành quân chiến lược để tạo thế và lực chống quân Nguyên, Thái Thượng Hoàng Trần Thánh Tông và Vua Trần Nhân Tông đã đi qua sông Ba Chẽ, tại đây hai Vua đã thực hiện chiến lược rời thuyền đi bộ đến Thủy Chú để tiếp tục hành trình vào Thanh Hóa. Miếu Bà là nơi thờ Mẫu Thượng Ngàn (tức bà chúa của rừng xanh), theo truyền thuyết Mẫu là con gái của Sơn Tinh (tức tản viên Sơn Thánh) và công chúa Mỵ Nương (con gái vua Hùng thứ 18). Bà đã có công dạy những người dân miền núi cách trồng cây ăn quả, trồng lúa nương, đắp ruộng bậc thang, dựng nhà cửa, hái cây thuốc chữa bệnh… theo dân gian, bà là hồn thiêng sông núi. Với những giá trị to lớn về mặt lịch sử, văn hóa, tâm linh, tháng 10/2020 di tích Miếu Ông - Miếu Bà công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia.
Huyện Ba Chẽ có một điểm du lịch tâm linh đang thu hút sự quan tâm của nhiều người khi đến địa phương, đó là Di tích lịch sử cấp tỉnh Miếu Ông - Miếu Bà ở xã Nam Sơn. Từ trung tâm huyện, nếu đi đường bộ, theo tuyến đường Cái Gian - Cửa Cái, chiều dài 6,3km, được khởi công đầu năm 2013. Điểm đầu con đường thuộc thôn Cái Gian, xã Nam Sơn (Ba Chẽ) nối với điểm cuối ở QL18A thuộc khu vực Cửa Cái, gần cầu Ba Chẽ (Tiên Yên). Do vậy, du khách từ các huyện, thị khác trong tỉnh hoặc tỉnh khác muốn đến Miếu Ông - Miếu Bà có thể tắt ngang từ QL18A về thôn Cái Gian khoảng chừng 2km là đến. Nếu ai thích kết hợp ngắm cảnh núi rừng thì hãy xuôi dòng Ba Chẽ bằng thuyền, điểm xuất phát từ thôn Nam Hả, xã Nam Sơn.