
Mộ Cự Thạch Hàng Gòn, còn được gọi là Di chỉ Hàng Gòn 7 hay Mả Ông Đá, là một di tích khảo cổ đặc biệt nằm tại xã Hàng Gòn, thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Đây là một trong những công trình mộ táng cổ thuộc loại hình Dolmen hiếm gặp ở Việt Nam và cả khu vực Đông Nam Á. Ngôi mộ được phát hiện vào năm 1927 bởi kỹ sư người Pháp Jean Bouchot trong quá trình mở tuyến đường từ Long Khánh đi Bà Rịa. Từ đó, di tích đã trở thành đối tượng nghiên cứu quan trọng của các nhà khảo cổ học. Mộ có kiến trúc hình hộp chữ nhật, được ghép từ sáu tấm đá hoa cương lớn, với chiều dài khoảng 4,2m, rộng 2,7m và cao 1,6m. Toàn bộ công trình được chôn sâu khoảng 3m dưới mặt đất, thể hiện kỹ thuật xây dựng tinh vi của cư dân cổ. Ngoài khu hầm mộ, các nhà khảo cổ còn phát hiện khu chế tác đá vào năm 1995, cho thấy nơi đây từng là trung tâm chế tác và sử dụng đá trong nghi lễ mai táng. Năm 2011, di tích đã được tu bổ và tôn tạo với diện tích hơn 37.000m², bao gồm khu hầm mộ, khu chế tác, miếu Ông Đá, miếu Thổ thần cùng nhiều hạng mục phụ trợ. Hiện nay, Mộ Cự Thạch Hàng Gòn không chỉ là minh chứng cho trình độ văn hóa và tín ngưỡng của cư dân cổ, mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thích lịch sử và khảo cổ. Với giá trị nổi bật, di tích đã được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn hóa của Đồng Nai nói riêng và Việt Nam nói chung. Nhìn chung, Mộ Cự Thạch khiến tôi ngưỡng mộ và tự hào vì đâu phải chỉ có Kim Tự Tháp mới có những tảng đá vài tấn. Việt Nam cũng có mà.
Xuất hiện từ thời tiền sử, dùng đá lớn nên rất bền, còn tồn tại lâu đến ngày nay. Thường gắn với tín ngưỡng, nghi lễ chôn cất cổ xưa. Mộ cự thạch là mộ táng cổ làm từ những khối đá rất lớn, thường ghép thành hòm quan tài đá. Đây là di tích khảo cổ quan trọng, phản ánh tập tục chôn cất và tín ngưỡng của người xưa.
Tôi tới vào ngày lễ 2/9, cửa khu mộ cũng như khu nhà trưng bày đóng kín, không có người phục vụ, chỉ có thể quan sát thông qua các ô cửa sổ và cửa kính xung quanh. Với một khu di tích cấp Quốc Gia như vậy lẽ ra nên tổ chức hoạt động vào các ngày lễ tết để thúc đẩy du lịch.
DI TÍCH KHẢO CỔ HỌC MỘ CỰ THẠCH HÀNG GÒN VỊ TRÍ Mộ cổ Hàng Hàng Gòn nằm ở phường Hàng Gòn, tỉnh Đồng Nai, cách thành phố Biên Hòa cũ 50km về phía Đông. LỊCH SỬ CÔNG NHẬN Năm 1982, Mộ cự thạch Hàng Gòn được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích cấp quốc gia. Năm 2015, được xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 2367/QĐ-TTg ngày 23/12/2015 của Thủ tướng Chính phủ. Là loại hình mộ tán Dolmen (mộ đá). Di tích ngôi mộ được phát hiện và khai quật từ năm 1927. Mộ cổ có kiến trúc gồm hai hàng trụ đá bao quanh hầm mộ. Có 02 trụ đá hoa cương dài 7,2m và 10 trụ đá sa thạch cao từ 2,5m - 3m. Hầm Mộ cổ có kích thước 4,2m x 2,7m và cao 1,6m, hình hộp ghép bởi 6 tấm đá hoa cương được bào dũa khá mỏng, nặng hàng tấn, riêng nắp Mộ cổ ước tính gần 10 tấn. Có nhiều đá lớn bằng phẳng, xếp cân đối, tinh tế, khoa học, đặc trưng của nền văn minh người xưa. Các nhà khoa học đánh giá đây là một di tích độc đáo về nghệ thuật và kỹ thuật của các tộc người Cổ Nam Á nói chung và người Việt cổ nói riêng.
Đợt mình đi ngay ngày diễn ra giỗ ông. Mọi người rất nhiệt tình. Có chú bảo vệ siêu cute luôn nha mọi người