Nhà Chứng Tích Ngô Đình Cẩn

Cách Khu Chín Hầm 1km, nằm ẩn trong rừng cây núi Thiên Thai là căn biệt thự của Ngô Đình Cẩn. Con đường dẫn vào đây là đường đất, khá nhỏ chỉ đủ cho 1 xe ô tô 4 chỗ đi lọt, có lẽ vì không có người qua lại nhiều. Mảnh đất của căn biệt thự ban đầu thuộc về một người Sài Gòn tên là Bát Tấn. Ông Tấn sau này đã bán mảnh đất lại cho một vị quan triều Nguyễn tên Bùi Duy Tín. Sau này, con cháu của Bùi Duy Tín lại bán mảnh đất cho một thương nhân người Hoa tên Lý Lâm Tinh ở đường Trần Hưng Đạo, Huế để lập vườn cây. Năm 1956, Ngô Đình Cẩn đã ép buộc ông Lý Lâm Tinh nhường lại toàn bộ mảnh đất cho mình. Sau đó, Ngô Đình Cẩn cho xây một công trình đồ sộ phục vụ mục đích ăn chơi xa hoa bao gồm một biệt thự rộng lớn 2 tầng và 1 tầng hầm, nhà Thuỷ Tạ, hồ Khánh Nguyệt, cổng Vò, suối đá giếng nước, vườn cây ăn quả... Tại đây không chỉ diễn ra các hoạt động nghỉ dưỡng, hưởng thụ mà còn là nơi dùng để đánh đập, tra tấn tù nhân Cách mạng nhằm mua vui cho Ngô Đình Cẩn và bè lũ tay sai. Tương truyền, ngày đó, bất cứ ai chống đối Ngô Đình Cẩn sẽ bị đem về đây giết rồi chôn xác dưới những gốc cây quanh biệt thự. Năm 1964, tập đoàn gia đình trị nhà Ngô Đình bị lật đổ. Ngô Đình Cẩn bị bắt và tử hình. Biệt thự Ngô Đình Cẩn bị bỏ hoang từ đó. Năm 1993, Khu Chín Hầm và biệt thự Ngô Đình Cẩn được công nhận Di tích lịch sử với tên gọi "Di tích lịch sử lưu niệm tội ác khu vực Chín Hầm và nhà Ngô Đình Cẩn".

So với thời mấy năm trước thì nay nhà chứng tích đã được đóng bảng di tích, có quây rào kẽm gai và lắp cổng bảo vệ rồi, tuy nhiên chỉ là hàng rào bảo vệ người ngay, chớ "người gian" như tui thì dễ dàng chui vô và tham quan. Hiện trạng nhà có vẻ không tu sửa nhiều. Cỏ dại mọc đầy sân, lầu vọng cảnh sứt mẻ, phần mái đỡ thì có thay đổi, ốp gốm bể mới cho tinh xảo, rực rỡ hơn. Bên trong trống huơ hoác, sàn nhà bể nứt, rêu xanh và nước tù đọng đầy, nhỏ tỏng tỏng từ trên lầu xuống sau mỗi lần mưa. Đôi khi còn thấy rác do khách thiếu ý thức bỏ lại. Lên lầu thì có gian chánh giữa có lư thờ, nhưng không có bàn thờ nghiêm trang. Kèo cột gỗ nhìn bằng mắt thấy còn chắc chắn, có phong cách đông á kiểu Huế, so với vẻ ngoài kiến trúc lai thuộc địa. Nên tới buổi sáng thì nắng sẽ chiếu thẳng từ cổng vô nhà, ánh sáng sẽ rất đẹp để chụp hình con đường cây cội dẫn vô nhà.

Nhà Chứng Tích Ngô Đình Cẩn, tọa lạc tại phường An Tây, thành phố Huế, là một điểm đến thú vị cho những ai quan tâm đến lịch sử Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn của chế độ Việt Nam Cộng hòa. Nhà Chứng Tích Ngô Đình Cẩn được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1993. Đây là nơi ghi dấu những hoạt động chính trị quan trọng trong thời kỳ 1955-1964, khi Ngô Đình Cẩn, em trai của Tổng thống Ngô Đình Diệm, quản lý miền Trung và Tây Nguyên. Khu biệt thự hai tầng rộng khoảng 450 m² được xây dựng với nhiều công trình phụ trợ như hồ, suối đá, và vườn cây ăn quả, tạo nên một không gian thư giãn và lịch sử phong phú. Hiện nay, nhà chứng tích đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều hạng mục như mái ngói, tường và các trang trí bên trong đã bị hư hỏng, cỏ dại mọc um tùm xung quanh. Điều này khiến cho nơi đây trở nên hoang phế và ít được khách tham quan biết đến. Mặc dù có sự quản lý từ Bảo tàng Lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế, nhưng do lực lượng mỏng và thiếu kinh phí, khu di tích chưa được bảo trì và phát triển đúng mức. Khi đến đây, bạn có thể tìm hiểu về những câu chuyện lịch sử liên quan đến Ngô Đình Cẩn và chế độ Việt Nam Cộng hòa. Đây là cơ hội tốt để hiểu rõ hơn về một giai đoạn quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Không gian xung quanh khu di tích rất thích hợp cho việc chụp ảnh, đặc biệt là những bức ảnh thể hiện sự đối lập giữa vẻ đẹp tự nhiên và tình trạng xuống cấp của công trình. Nếu bạn là người yêu thích lịch sử, hãy dành thời gian đến thăm nhà chứng tích này. Mặc dù nơi đây không còn được bảo trì tốt, nhưng giá trị lịch sử của nó vẫn rất đáng để khám phá

Di tích nguyên sơ, cảm nhận được lịch sử hình thành công trình.