
Nghi môn (儀門) là cách gọi truyền thống để chỉ cổng chính của một công trình kiến trúc quan trọng trong văn hóa Việt, đặc biệt trong kiến trúc cung đình, đền miếu, lăng tẩm và văn miếu. ⸻ Ý nghĩa từ ngữ • “Nghi”: lễ nghi, phép tắc. • “Môn”: cửa, cổng. → Nghi môn tức là “cổng dành cho các nghi lễ”, nơi phân định không gian bên ngoài và khu vực linh thiêng hoặc trọng thể bên trong. ⸻ Vị trí và chức năng • Vị trí: Thường đặt ở trục chính giữa, phía trước của công trình. • Chức năng: • Ranh giới giữa “tục” và “thiêng”. • Nơi tổ chức nghi thức đón tiếp, diễu hành, tế lễ. • Yếu tố phong thủy, trang trí, thể hiện quyền uy và sự trang nghiêm.
Kiến trúc đẹp
di tích đẹp đẽ
nghi môn nguyệt anh và nghi môn nhật tinh là hai cổng mang tính biểu tượng nằm ở phía tây và đông của sân đại triều nghi (trước điện thái hòa), đóng vai trò quan trọng trong việc phân chia không gian trong khu vực cử hành đại lễ của triều đình. nghi môn là cổng dành cho nghi lễ. “nguyệt anh” nghĩa là vẻ đẹp của mặt trăng (tượng trưng cho tính âm). nghi môn nguyệt anh nằm phía tây sân đại triều nghi. nghi môn gồm 4 cột tạo thành 3 lối đi, hai trụ chính ở giữa cao, hai trụ phụ thấp hơn. toàn bộ phần thân trụ có chạm nổi hình rồng, đỉnh trụ trang trí hình đóa sen. trên cổng được khảm pháp lam (kỹ thuật tráng men trên cốt đồng) với các họa tiết bát bửu, hoa lá và các biểu tượng may mắn. màu sắc chủ đạo thường là vàng, xanh lục và xanh dương, tạo vẻ rực rỡ dưới ánh mặt trời. trong các buổi lễ đại triều, hai cổng này là lối ra vào dành cho các quan. theo quy định của triều đình nhà nguyễn, quan lại sẽ đứng chầu ở sân đại triều nghi theo phẩm hàm và chức tước. phía đông (bên trái nhà vua) dành cho các quan văn; phía tây (bên phải nhà vua) dành cho các quan võ. sân đại triều nghi được chia làm nhiều cấp thấp dần từ điện thái hòa đến ngọ môn. tầng sân trên cùng dành cho các quan từ nhất phẩm đến tam phẩm. các tầng sân dưới dành cho các quan tứ phẩm đến cửu phẩm. cấp bậc càng thấp thì vị trí đứng càng lùi xa về phía ngọ môn. các quan đứng thành hàng dọc, mặt hướng vào phía điện thái hòa nơi vua ngồi ngự trên ngai vàng. chỉ những hoàng thân quốc thích và các đại thần cao cấp mới được phép vào bên trong điện trong lúc diễn ra đại lễ, còn lại đều đứng ở sân.